موقعیت جغرافیایی :

 این قسمت از مطلب را تنها اعضای ویژه مشاهده می نمایند 

 علت انتخاب غار: 

به دلیل اهمیت این غار از لحاظ تاریخی و لزوم حفظ حریم این غار از گزند تخریب های مختلف ازجمله هجوم گنج یابان و تعرض معادن ، این غار برای مطالعه و بررسی انتخاب شده است .همچنین با کشف چرم نوشته هایی از دوره ساسانی توسط سرپرست این کاوش ها جناب آقای دکتر نعمتی اهمیت بررسی و نقشه برداری این غار دوچندان شد .

 معرفی : 

غار زل هستیجان از لحاظ باستان شناسی حائز اهمیت می باشد چرا که این غاردر گذشته به عنوان پناهگاه نیاکان ما درهنگام حمله اعراب به ایران مورد استفاده قرار میگرفته است . در ریشه یابی معنای نام غار دو تعبیر وجود دارد گمانه اول اینکه چون این غار روبروی افتاب است و درسراسر روز افتاب به آن می تابد و به تعبیری در زل افتاب قرار دارد و در گمانه دیگر زل به معنای فضله پرنده است و از آنجاییکه غار مملو از کبوتر است و در گذشته ها روستاییان برای کشاورزی از این فضله ها استفاده میکردند .

برای ورود به این غار می بایست دست به سنگ و درحمایت طناب سنگ نوردی یا نردبان اتش نشانی وارد شد . قسمت هایی از این غار توسط تیم کاوش بررسی و کاربری ان مشخص شده است . ازدهانه های غار درطول روز نور خورشید به داخل می تابد. قسمتی از کاوش ها نشان دهنده وجود سازه ای نیمه چلیپایی و انبار آذوقه است .

ابعاد سازه نیمه چلیپایی 3.33 در 3 متر و ابعاد انبار غله 2.55 در 2.36 در 2.25 می باشد . غار دارای دو دهانه است که یکی از دهانه ها بسیار بزرگ و بارز میباشد . مقاله ای در خصوص بررسی اسناد هستیجان توسط جناب آقای نیما آصفی ( دانشجوی دکترای زبان های باستانی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) منتشر شده است.

 گزارش نقشه برداری این غار : 

نقشه برداری از این غارها در آبان ماه سال 1402 به همت تیم نقشه برداری باشگاه اوج اراک با دعوت جناب آقای دکتر نعمتی ( سرپرست گروه باستان شناسان کاوش غار زل هستیجان ) از این تیم اجرا گردید . اعضای تیم نقشه برداری عبارت از خانم حبیبه نوروزی سرپرست برنامه و نقشه بردار وطراح ، خانم حدیثه نوروزی دستیارنقشه برداری ، آقای قاسم عیسی آبادی دستیار نقشه برداری و مستندساز ، آقای خسرو حمصی مربی و پشتیبان تیم و آقای ابوالفضل اکبری پشتیبان تیم بودند. متاسفانه افراد گنج یاب به بهانه های واهی و برای سودجویی اقدام به تخریب گسترده این غار نموده اند و آثار حفاری در جای جای این غار قابل مشاهده است و تاسف بیننده را بر می انگیزد. در دیوار های آثار یادگاری دیده می شود .

 غارنهشته ها : 

غارنهشته های زیر در این غار قابل مشاهده بود .

- غارسنگهای فیبری شکل  Fibruse Speleothems

- پوسته کلسیت  Calcite Crust

- مون میلک  Moonmilk

- گل های گچی Gypsum Flowers

- پُفکِ غار، ذرّت بوداده Popcorn

 روش های نقشه برداری : 

متدهای نقشه برداری استفاده شده در این پژوهش ستاره ای و پیش نگر می باشد .

 ﻧﮑﺎﺗﯽ در ﻣﻮرد ﻏﺎر : 

• آنتن دهی موبایل درمنطقه وجود دارد.

• دسترسی به آب وجود ندارد .

• غار فنی نیست ولی برای دستیابی به قسمتی از ان می بایست دست به سنگ و با احتیاط حرکت کرد.

 منابع : 

سایت ویکی پدیا

کتاب غار سنگ ها گرد آوری سعید فرید چاپ 1400

جزوه نقشه برداری از غار ها نگارنده سعادت لطفی زاده

پیج اینستا غار زل هستیجان به نشانی @zell.cave

با تشکر از : 

خسرو حمصی جهت حمایت و پشتیبانی از برنامه

و همه افرادی که بنده را در تهیه نقشه این غار همراهی نمودند .

گزارش : حبیبه نوروزی

عکس ها : قاسم عیسی آبادی

جهت مشاهده اطلاعات غار اینجا کلیک کنید